Zdjęcie grupowe uczestników wycieczki z Europy wraz z Danielem Jakubowskim, kierownikiem Twierdzy Kłodzkiej, i jego zespołem przed bastionem Ludmiły

W dniach od 22 do 31 września 2026 r. odbyła się niezwykła podróż po Śląsku (PL). Grupa dziesięciu niemieckojęzycznych uczestników pod przewodnictwem dr inż. Hansa-Rudolfa Neumanna zwiedzała fortyfikacje wzdłuż Odry pod hasłem ‘Fryderyk Wielki i (nie tylko) jego twierdze’. Wycieczka obejmowała liczne wizyty w obiektach, zwiedzanie z przewodnikiem oraz spotkania z lokalnymi ekspertami. Celem było zbadanie dawnych pruskich i innych fortyfikacji na Śląsku oraz ocena ich potencjału turystycznego z myślą o utworzeniu regionalnego klastra turystyki fortecznej, który w przyszłości stałby się członkiem Europejskiego Szlaku Kulturowego FORTE CULTURA.

Trasa, rozpoczynająca się w Cottbus (Niemcy), prowadziła z Głogowa przez Sulików, Legnicę, Wrocław, Brzeg, Świdnicę, Wałbrzych, Srebrną Górę, Kłodzko, Paczków, Nysę, Łambinowice, Góry Świętej Anny, Koźle i Gliwice do Krakowa. Szczególną uwagę poświęcono bunkrowanym kompleksom tuneli w Zamku Książ i Osówce koło Wałbrzycha, a także tym znajdującym się na wzgórzu zamkowym w Oświęcimiu. Wycieczka zakończyła się dwudniowym pobytem w Krakowie, obejmującym zwiedzanie Zamku na Wawelu, barbakanu wraz z fragmentem średniowiecznych fortyfikacji miejskich, kilku fortów austriackich oraz Wzgórza Kościuszki.

Wycieczka pokazała, że wiele fortyfikacji na Śląsku zostało znakomicie odrestaurowanych i wkomponowanych w krajobraz miejski. Stanowią one ważne świadectwa europejskiej historii wojskowości i architektury. Pomimo burzliwej historii Polska jest obecnie silnie zaangażowana w ochronę i rozwój tych zabytków na potrzeby turystyki. Pomaga w tym ogromne zaangażowanie władz lokalnych, stowarzyszeń oraz ekspertów w dziedzinie ochrony dziedzictwa kulturowego i turystyki.

Jednak dwie wyjątkowe wieże Montalemberta w Głogowie i Koźlu – przykłady epokowej francuskiej architektury fortyfikacyjnej na polskiej ziemi – wciąż czekają na renowację i rewitalizację. Należy tu uwzględnić panujące okoliczności i przeszkody, a ich pokonanie będzie wymagało cierpliwości i wytrwałości.

Podsumowując, na podstawie międzynarodowej wymiany doświadczeń z polskimi kolegami uczestnicy doszli do wniosku, że śląskie twierdze stanowią znaczący potencjał regionalny dla międzynarodowej turystyki kulturowej. Włączenie tych twierdz do europejskiego szlaku kulturowego FORTE CULTURA uznano za realistyczny cel. Mogłoby to otworzyć szersze możliwości marketingowe. Infrastruktura regionu (drogi, hotele, restauracje) jest bardzo dobrze rozwinięta, co czyni go atrakcyjnym celem podróży dla miłośników turystyki fortecznej.

Chociaż przed nami jeszcze wiele pracy, wyjazd studyjny stanowił kolejny krok w kierunku osiągnięcia celu, jakim jest intensywniejsza turystyka kulturowa, a co za tym idzie – bardziej zrównoważony marketing. Gościnność, jaką nas obdarzono, nie pozostawiła jednak żadnych wątpliwości, że jesteśmy na właściwej drodze.